ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΣ (ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ)
Τι είναι η κλιμακτήριος;
Η κλιμακτήριος είναι η μεταβατική περίοδος πριν την οριστική διακοπή της περιόδου (εμμηνόπαυση), κατά την οποία η λειτουργία των ωοθηκών μειώνεται σταδιακά και τα επίπεδα των ορμονών – κυρίως των οιστρογόνων – παρουσιάζουν διακυμάνσεις.
Συνήθως ξεκινά γύρω στα 40–50 έτη (ποικίλλει ανά γυναίκα) και μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια, με συμπτώματα που επηρεάζουν:
• την έμμηνο ρύση
• το σώμα (εξάψεις, εφιδρώσεις κ.λπ.)
• τη διάθεση και τον ύπνο
Σχέση κλιμακτηρίου – εμμηνόπαυσης
Η εμμηνόπαυση ορίζεται ως η τελευταία περίοδος στη ζωή της γυναίκας (όταν περάσουν 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο). Η κλιμακτήριος είναι η περίοδος πριν και γύρω από αυτό το γεγονός, όπου συμβαίνουν οι μεγάλες ορμονικές αλλαγές.
Συχνότερα συμπτώματα κλιμακτηρίου
1. Διαταραχές κύκλου
Μπορεί να παρατηρηθούν:
• αλλαγές στη συχνότητα (κύκλος που «μακραίνει» ή «μικραίνει»)
• αλλαγές στην ένταση (περισσότερο ή λιγότερο αίμα)
• παραλείψεις περιόδου
Οι αλλαγές αυτές σχετίζονται με τις διακυμάνσεις των ορμονών και συχνά είναι μέρος της φυσιολογικής πορείας, χρειάζονται όμως έλεγχο αν είναι πολύ έντονες ή συνοδεύονται από ανησυχητικά συμπτώματα (πολύ έντονη αιμορραγία, αιμορραγία μετά από περίοδο χωρίς κύκλο κ.λπ.).
2. Εξάψεις & νυχτερινές εφιδρώσεις
Οι εξάψεις είναι από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα:
• ξαφνικό αίσθημα έντονης ζέστης (συχνά στο πρόσωπο, στον λαιμό, στο στήθος)
• μπορεί να συνοδεύεται από εφίδρωση, ταχυκαρδία, αίσθημα «κοκκινίσματος»
• τη νύχτα μπορεί να προκαλούν διακοπές ύπνου
3. Αλλαγές στη διάθεση & στον ύπνο
Ορμονικές μεταβολές, σε συνδυασμό με τις αλλαγές στη ζωή και τις ευθύνες της γυναίκας σε αυτή τη φάση, μπορεί να οδηγήσουν σε:
• ευερεθιστότητα, κυκλοθυμία
• αίσθημα κόπωσης ή χαμηλής ενέργειας
• δυσκολία στον ύπνο, συχνές αφυπνίσεις
• σε ορισμένες περιπτώσεις, άγχος ή καταθλιπτική διάθεση
4. Κολπική ξηρότητα & σεξουαλική επαφή
Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει:
• ξηρότητα στον κόλπο
• αίσθημα καύσου, κνησμού ή ευαισθησίας
• πόνο στη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια)
Αυτό δεν σημαίνει ότι «τελειώνει» η σεξουαλική ζωή· με σωστή αντιμετώπιση, η σεξουαλική επαφή μπορεί να παραμείνει ικανοποιητική.
5. Αλλαγές στο σώμα & στο βάρος
Πολλές γυναίκες αναφέρουν:
• αύξηση βάρους ή δυσκολία στην απώλεια
• κυρίως συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα
• μείωση μυϊκής μάζας
Επιπλέον, σταδιακά μειώνεται η οστική πυκνότητα, αυξάνοντας τον κίνδυνο οστεοπενίας/οστεοπόρωσης.
Αντιμετώπιση – Τι επιλογές υπάρχουν;
1. Αξιολόγηση από γυναικολόγο
Πριν μιλήσουμε για οποιαδήποτε θεραπεία, είναι σημαντικό να γίνει:
• αναλυτικό ιατρικό ιστορικό
• εκτίμηση συμπτωμάτων (ένταση, διάρκεια, επίδραση στην καθημερινότητα)
• γυναικολογική εξέταση, Τεστ Πάπ, υπερηχογράφημα όπου χρειάζεται
• έλεγχος για άλλες πιθανές αιτίες συμπτωμάτων (θυρεοειδής, αναιμία, κατάθλιψη κ.λπ.)
2. Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT)
Σε γυναίκες με έντονα συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, μπορεί να συζητηθεί η ενδεχόμενη χρήση ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (συνδυασμός οιστρογόνου και προγεσταγόνου ή μόνο οιστρογόνο σε ειδικές περιπτώσεις).
Η απόφαση για HRT:
• λαμβάνεται εξατομικευμένα
• ζυγίζει οφέλη και πιθανούς κινδύνους (ιστορικό θρομβώσεων, καρδιαγγειακή νόσος, καρκίνος μαστού κ.λπ.)
• απαιτεί τακτική παρακολούθηση
Δεν είναι κατάλληλη για όλες, αλλά μπορεί να είναι πολύ βοηθητική σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.
3. Τοπική θεραπεία για κολπική ξηρότητα
Για τη συμπτωματική αντιμετώπιση της ξηρότητας:
• κολπικά ενυδατικά και λιπαντικά (ιδίως υδατοδιαλυτά)
• τοπικά οιστρογόνα σε χαμηλή δόση, μετά από ιατρική εκτίμηση
Τα τοπικά οιστρογόνα έχουν κυρίως τοπική δράση και συνήθως δεν επηρεάζουν σημαντικά τον οργανισμό συνολικά, αλλά η χορήγηση πρέπει να γίνεται πάντα με ιατρική οδηγία.
4. Φαρμακευτικές επιλογές χωρίς οιστρογόνο
Σε γυναίκες που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να λάβουν HRT, μπορεί να συζητηθούν εναλλακτικές επιλογές (π.χ. ορισμένα αντικαταθλιπτικά σε χαμηλή δόση, άλλα φάρμακα) για την ανακούφιση εξάψεων, πάντα μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση και ενημέρωση.
Ρόλος της διατροφής & του τρόπου ζωής
1. Διατροφή
Μια ισορροπημένη διατροφή στην κλιμακτήριο βοηθά:
• στην διαχείριση βάρους
• στην προστασία των οστών
• στη γενικότερη υγεία (πίεση, χοληστερίνη, σάκχαρο)
Γενικές κατευθύνσεις:
• επαρκής πρόσληψη ασβεστίου (γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών, πράσινα λαχανικά, εμπλουτισμένα τρόφιμα)
• επαρκής βιταμίνη D (έκθεση στον ήλιο με μέτρο, όπου χρειάζεται συμπλήρωμα μετά από έλεγχο)
• φρούτα & λαχανικά καθημερινά
• ψάρι 1–2 φορές την εβδομάδα, ιδίως λιπαρά ψάρια (ω-3 λιπαρά)
• μείωση
• προτίμηση σε δημητριακά ολικής άλεσης
2. Βάρος & άσκηση
Η τακτική σωματική δραστηριότητα:
• βοηθά στον έλεγχο του βάρους
• ενισχύει την οστική πυκνότητα (ιδίως άσκηση με φόρτιση, π.χ. περπάτημα)
• βελτιώνει τη διάθεση και τον ύπνο
Ακόμη και 30 λεπτά γρήγορο περπάτημα, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, μπορούν να κάνουν διαφορά.
3. Καφές, αλκοόλ & κάπνισμα
• Η υπερβολική καφεΐνη μπορεί να επιδεινώσει εξάψεις και αϋπνία σε κάποιες γυναίκες – συνιστάται μέτρο στην κατανάλωση.
• Το αλκοόλ επίσης μπορεί να επιδεινώσει τις εξάψεις και επιβαρύνει το ήπαρ και το βάρος.
• Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, οστεοπόρωσης και καρκίνου· η διακοπή του είναι από τα σημαντικότερα δώρα που μπορείτε να κάνετε στην υγεία σας.
4. Ύπνος & διαχείριση άγχους
Τεχνικές χαλάρωσης (αναπνοές, γιόγκα, ήπια άσκηση, μικρές καθημερινές «παύσεις») μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση:
• του άγχους
• της ευερεθιστότητας
• των διαταραχών ύπνου
Κλιμακτήριος: μια νέα φάση, όχι «τέλος»
Η κλιμακτήριος δεν είναι ασθένεια, αλλά φυσική φάση στη ζωή της γυναίκας. Ωστόσο, τα συμπτώματά της μπορεί να είναι έντονα και να επηρεάσουν την καθημερινότητα, τη σχέση και τη σεξουαλική ζωή.
Το σημαντικό είναι:
• να μην τα υπομένετε σιωπηλά
• να ενημερωθείτε για τις επιλογές που υπάρχουν
• να βρείτε, μαζί με τον γιατρό σας, τον κατάλληλο συνδυασμό τρόπου ζωής και – όπου χρειάζεται – φαρμακευτικής υποστήριξης
CTA – Εξατομικευμένη προσέγγιση στην κλιμακτήριο
Εάν βρίσκεστε στην κλιμακτήριο ή υποψιάζεστε ότι τα συμπτώματά σας σχετίζονται με αυτήν την περίοδο και αναζητάτε λύσεις για εξάψεις, διαταραχές ύπνου, διάθεση ή ξηρότητα, μπορούμε να συζητήσουμε αναλυτικά τις επιλογές που ταιριάζουν στο δικό σας ιστορικό και τρόπο ζωής.
Dr. Σάββας Γερμανός | Γυναικολογικό Ιατρείο Αθήνα
Διεύθυνση: Πανόρμου 5, ΤΚ 115 22, Αθήνα
Τηλέφωνο ραντεβού: 210 6410 955
Online ραντεβού: https://savvas-germanos.gr/appointment